بلافاصله ملّاى ده قلم به دست گرفته و عكس مارى را كشيده ، به مردم گفت : شما قضاوت كنيد كدام يك از اين دو مار است ؟ همه گفتند آن‌كه ملّاى ده كشيده مار است ، بدين‌وسيله از موقعيّت آن عالم كاسته و بر موقعيّت نداشتهء خود افزود . . . ) . مثل چنين انسانى كه مغالطه مىكند تا كمبود خود را جبران كند مثل انسانى است كه در جامعه موقعيّت اجتماعى ندارد ، مردم براى او حسابى باز نمىكنند ، به او مسئوليتهاى حساس و كليدى نمىدهند چون لياقت آنها را ندارد . ولى وى براى جبران اين كمبود نفسانى شروع مىكند به تكبّر ، خود بزرگ‌بينى ، فخرفروشى و هرجا وارد مىشود بالاى مجلس مىنشيند و . . . نيز مثل اين شخص ، همانند مثل انسانى است كه داراى هزار و يك عيب و نقص اخلاقى است ، حسود ، حقود ، جهول و . . . مىباشد ولى براى سرپوش گذاشتن بر آنها و جبران اين نواقص شروع به عيبجوئى از ديگران مىكند و همّاز و لمّاز مىشود ، پشت سر مردمان بدگويى مىكند و غيبت را كه جهد العاجز و خورشت سگهاى جهنم است غذاى خويش مىسازد و از هر تهمتى دريغ نمىورزد . چنين كسى بجاى آموزش حقايق و انس و الفت با واقعيّات ، تسليم عقل و فطرت و وجدان و اراده بودن ، تسليم هوىوهوس شده و اصول و قواعد مغالطه را به نيكى مىآموزد ، در محضر بزرگان از در مغالطه درمىآيد ، قدرت و صولت نداشتهء خويش را به رخ اين و آن مىكشد . اين مسكين درمانده فرزند درمانده نمىداند كه با اين رياكارىها و تظاهرات ، بيشتر آبروى نداشتهء خويش را بر باد مىدهد و خود اين اعمال ناشايست از مغالطه ، تكبّر ، غيبت كردن و . . . به اعلى صوته نقص درونى و پنهانى او را كه در جانش مخفى شده آشكار مىسازد . فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ « 1 » خداوند ما را از اين اباطيل و دست‌آويزهاى شيطانى حفظ كند و به صراط مستقيم هدايت فرمايد . 3 . فوايد صناعت مغالطه صناعت مغالطه‌دارى يك سلسله فوايدى است كه نبايد آنها را كوچك شمرد و آن سه امر است :

--> ( 1 ) . سورهء رعد / 17 .